XIII Dzień Osadnika w Nowym Dworze Gdańskim - 26.09.2026

26 września w Nowym Dworze Gdańskim odbędzie się XIII Dzień Osadnika, żuławskie święto ustanowione i organizowane przez Stowarzyszenie Miłośników Nowego Dworu Gdańskiego - Klub Nowodworski. Tegoroczna edycja będzie poświęcona pierwszym powojennym pracom na żuławskiej ziemi, a jej hasłem będzie „PIERWSZY SIEW”. To opowieść o nadziei, pracy i ludziach, którzy po wojennej katastrofie zdecydowali się właśnie tutaj rozpocząć swoje życie od nowa.

Opowieść o ludziach, którzy po wojnie zaczęli wszystko od nowa

Kiedy pierwsi powojenni osadnicy przybywali na Żuławy, najczęściej nie czekała na nich ziemia gotowa do uprawy ani domy, do których można było po prostu wejść i zamieszkać. Zastali krajobraz naznaczony wojną. Zniszczone gospodarstwa, opuszczone budynki, uszkodzoną infrastrukturę i pola, na których w wielu miejscach wciąż stała woda.

A jednak zostali.

Musieli najpierw osuszyć ziemię, odbudować gospodarstwa, uruchomić urządzenia melioracyjne, przygotować pola i nauczyć się żyć w miejscu, którego często wcześniej nie znali. Musieli zacząć od rzeczy najbardziej podstawowych.

Od pracy. Od chleba. Od pierwszego siewu.

I właśnie ten moment będzie bohaterem tegorocznego Dnia Osadnika.

Ziarno, które dawało nadzieję

Pierwszy siew był nie tylko początkiem prac rolnych. Był też znakiem, że ludzie chcą tu zostać i odbudować swoje życie.

Ziarno rzucone w ziemię oznaczało początek kolejnego etapu – nadzieję na przyszłe plony, powstanie gospodarstw, domów i nowych społeczności.

Dlatego hasło „Pierwszy siew” można rozumieć szerzej niż tylko jako odniesienie do rolnictwa. To opowieść o ludziach, którzy po wojnie zaczynali życie od nowa i stopniowo tworzyli swoją przyszłość na Żuławach.

Ursus, bohater z przeszłości

W tym roku szczególne miejsce podczas Dnia Osadnika zajmie zabytkowy ciągnik.

Nie będzie to legendarny „Buldog”, który przed laty jako jeden z pierwszych wyjechał na żuławskie pola, lecz jego godny następca – URSUS C-451.

Przez ostatnie blisko 50-lat był on symbolem techniki i rolnictwa w nowodworskim Zespole Szkół, stojąc na cokole niczym pomnik. Tegoroczny temat Dnia Osadnika stał się pretekstem, aby go ożywić i przywrócić mu dawny blask.

Dziś ten Ursus jest czymś więcej niż zabytkową maszyną. To świadek historii Żuław – historii osadników, rolników i zwykłych, niezwykłych ludzi, którzy swoją codzienną pracą odbudowywali tę ziemię.

Historia, która wychodzi na ulice

Dzień Osadnika nie jest typową uroczystością upamiętniającą przeszłość. To wydarzenie, w którym historia wychodzi z muzealnych gablot i książek, aby pojawić się na ulicach miasta.

26 września mieszkańcy wspólnie z organizatorami i Samodzielną Grupą Odtworzeniową „Pomorze” przejdą ulicami Nowego Dworu Gdańskiego. W strojach stylizowanych na pierwsze powojenne lata będą uczestniczyć w inscenizacji nawiązującej do przybycia osadników i początków ich życia na Żuławach.

Nie będzie jednak podziału na tych, którzy „odgrywają historię”, i tych, którzy tylko ją oglądają. Dzień Osadnika jest wydarzeniem, które ma angażować mieszkańców i pozwalać im wspólnie przeżywać historię własnego miejsca.

W programie znajdzie się również akt złożenia kwiatów pod pomnikiem poświęconym żuławskim osadnikom, odśpiewanie hymnu państwowego (wszystkich czterech zwrotek), wspólne pamiątkowe zdjęcie, poczęstunek rodem z powojennej kuchni oraz występ Kapeli Osadniczej. Tegoroczną edycję wzbogacą elementy związane z pierwszymi powojennymi pracami polowymi i żuławskim rolnictwem.

Pamięć, która potrzebuje kolejnego pokolenia

Dzień Osadnika jest również próbą odpowiedzi na pytanie, jak opowiadać młodym ludziom o historii, której nie mogą już usłyszeć bezpośrednio od jej świadków.

Dlatego w organizację wydarzenia angażowana jest również młodzież. Zwracamy się do szkolnych kół wolontariatu, których członkowie będą mogli pomóc w przygotowaniu i obsłudze wydarzenia, ale także stać się jego aktywnymi uczestnikami.

To ważne, ponieważ pamięć o pierwszych powojennych mieszkańcach Żuław nie może pozostać wyłącznie wspomnieniem najstarszego pokolenia. Musi zostać przekazana dalej.

Dzisiaj wielu z nas mieszka w domach, które powstały na fundamentach powojennego wysiłku. Jeździmy drogami, korzystamy z infrastruktury, pracujemy na ziemi, którą ktoś kiedyś musiał osuszyć i przygotować. Często nie zastanawiamy się, jak wyglądało to miejsce kilkadziesiąt lat temu.

Dzień Osadnika pozwala na chwilę się zatrzymać.

Warto pamiętać o ludziach, którzy przyjechali tutaj z niewielkim dobytkiem i musieli zacząć życie od nowa. Nie wiedzieli, co ich czeka, ale mimo wojennych doświadczeń zaczęli pracować, uprawiać ziemię, budować domy i zakładać rodziny.

Świętujmy razem!

XIII Dzień Osadnika

PIERWSZY SIEW

26 września 2026 r. Nowy Dwór Gdański

PROGRAM

 

Zachęcamy do obejrzenia video z jednej z poprzednich edycji święta:

https://www.youtube.com/watch?v=1o3u9Bt1XbQ

Kontakt w sprawach organizacyjnych:

Mariola Mika, tel. 505 433 202, 55 247 57 33, biuro@zph.org.pl

Anna Gnyś, tel. 518 263 676, 55 247 57 33, biuro@zph.org.pl